Møkkalasset

Møkkalasset

Møkkalasset, variant Møkkalassan, er eit namn som finst meir enn sju stader i landet. Det går gjerne på på grunnar, skjer og holmar og blir naturleg nok oppfatta som møkkalass = lass med frau. Men det finst ei anna, langt meir prosaisk forklaring på namnet, og då må først seiast litt om haplologi, det at den eine av to (nokså) like lydsekvensar blir borte i uttalen av eit ord eller namn: Eit greitt døme er *Mikladalinn «stordalen» > Møkkadalen i Stange på Hedmark,

‘Paradekasus’ er likevel at det norrøne gardsnamnet Miklaland, seinare Myklaland, no er blitt Mykland, men òg Møkland i Froland, Iveland, Gloppen og Øksnes >Bø: Samisk namn på sistnemnde lyder Mukláddé. I tilfelle der samisk overtok norrøne namn med forleddet Mikla– utan at der var ei staving i sisteleddet som likna, oppstod heller samisktilpassa namnevariantar Mikkal(a)-, Mikkel- o.l., oppfatta som mannsnamn.

Sisteleddet –lasset el. –lassan har for sin del ikkje med lass av noko slag å gjere, det er sam. lássis, variantar lásis, lássa ‘helle, svaberg, skjer, holme’, eigentleg same ord som gno. fles, på sørsam. plaassa ‘stor stein som stikk opp av jorda eller vatnet’. Ein holme i Refsbotn i Finnmark heiter Lássá, og Lasset som namn på skjer og holmar finst landet over, men i Bø og framfor alt i Øksnes opptrer namnet i fleirtalsform Lassan. Fredrikstad og Frogn har Møkkalassa. På sjølvaste Dovre ligg det ein fjellformasjon Møkjalasset, medan Øygarden har skjeret Møkalasset: Det første godt utlufta, det andre grundig skylla.

Samansette namn som Lassaneset, Lassatinden o.a. med forledd Lassa-, Lasse- er det naturlegvis nok fort gjort å assosiere med mannsnamnet Lasse = Lars.

Skjeret Møkalasset i Øygarden.